Pierwsza kąpiel noworodka - kiedy i jak kąpać dziecko?

Pierwsza kąpiel noworodka często urasta w głowach rodziców do rangi skomplikowanej operacji logistycznej, a w rzeczywistości… wcale nie musi być horrorem. Zapomnijcie o sztywnych instrukcjach rodem z laboratorium. W 4 Szpakach stawiamy na naturę, intuicję i prostotę.
Ten artykuł powstał po to, by świeżo upieczonym rodzicom zdjąć ciężar z barków, a nie dokładać kolejnych zmartwień. Obalimy kilka mitów dotyczących pierwszych dni życia, podpowiemy, jak zorganizować bezpieczną przestrzeń i udowodnimy, że domowe SPA z niemowlakiem może być całkiem przyjemne. 

Spis treści:

1. Kiedy pierwsza kąpiel noworodka? Obalamy mity
2. Jak przygotować się do mycia dziecka?
3. Idealna temperatura wody - ile stopni powinna mieć kąpiel
4. Pierwsza kąpiel krok po kroku
5. Kosmetyki dla dzieci - co jest niezbędne?
6. Jak często kąpać noworodka?
7. Podsumowanie

Kiedy pierwsza kąpiel noworodka? Obalamy mity

Pośpiech w tej kwestii jest absolutnie niewskazany. Należy pamiętać, że to, co pokrywa skórę noworodka tuż po urodzeniu, czyli maź płodowa, to nie brud, którego trzeba się czym prędzej pozbyć. To wręcz eliksir, najlepszy i w pełni naturalny krem, jaki stworzyła matka natura. Ta biaława substancja stanowi potężną barierę ochronną o działaniu antybakteryjnym i nawilżającym, która jest swoistą tarczą dla malucha w zderzeniu z nowym środowiskiem.

Dlatego właśnie Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wstrzymanie się z myciem minimum przez 24 godziny od porodu. W praktyce? Nie ma żadnych przeciwwskazań, aby z organizacją pierwszej kąpieli poczekać jeszcze dłużej - aż do momentu po powrocie ze szpitala. W domowym zaciszu, bez szpitalnego zgiełku i pośpiechu, będzie to znacznie mniej stresujące przeżycie zarówno dla Was, jak i dla dziecka.

Jak przygotować się do mycia dziecka?

Dobra organizacja to Twój najlepszy przyjaciel - dzięki niej unikniesz nerwowego biegania po mieszkaniu z mokrym bobasem na rękach, czego zdecydowanie nie polecamy. Zastanawiasz się, jak kąpać dziecko bez zbędnego chaosu? Kluczem jest zasada - wszystko w zasięgu ręki. Zanim rozbierzesz malucha, upewnij się, że masz przygotowane stanowisko.

Oto Twoja krótka ściąga, zanim zaczniesz działać:

• Zorganizuj stabilne podłoże - nieważne, czy kąpiesz w wanience na stelażu, czy na komodzie. Konstrukcja nie może się chwiać. Pamiętaj też o swoim kręgosłupie - pozycja zgięta w pół to prosta droga do bólu pleców.
• Zgromadź niezbędnik - czysta pieluszka, ubranko na zmianę i kosmetyki muszą być na wyciągnięcie ręki. Kiedy zaczniesz mycie dziecka, nie powinno się odchodzić od wanienki nawet na sekundę.
• Przygotuj ubranka - mały patent: rozepnij guziki w śpioszkach i body zanim włożysz malucha do wody. Walka z napami, gdy dziecko zaczyna się niecierpliwić, to sport ekstremalny.
• Zadbaj o ciepło - nagrzej łazienkę lub pokój do około 22-25 stopni Celsjusza. Po wyjęciu z wody natychmiastowe otulenie malca miękkim ręcznikiem z kapturem zapewni mu poczucie bezpieczeństwa i nie pozwoli na wychłodzenie.

Taka organizacja sprawi, że cały proces przestanie kojarzyć się z zadaniem bojowym, a stanie się przyjemnym, wspólnym rytuałem. Kiedy masz pewność, że wszystko jest na swoim miejscu, Twój spokój naturalnie udzieli się też dziecku.

Idealna temperatura wody - ile stopni powinna mieć kąpiel

Tutaj wchodzimy w sferę konkretów, bo określenie „przyjemnie ciepła” dla każdego znaczy coś innego. Skóra maluszka jest znacznie cieńsza i bardziej wrażliwa niż Twoja, dlatego to, co dla Ciebie jest relaksującym ciepełkiem, dla noworodka może być wręcz niebezpieczne. Złota zasada? Temperatura wody powinna być zbliżona do ciepłoty ciała, czyli wynosić idealne 37 C. Taka wartość przypomina dziecku warunki, w jakich przebywało przez ostatnie 9 miesięcy (wody płodowe), co działa na nie kojąco i daje poczucie bezpieczeństwa.

Zawsze, ale to absolutnie zawsze, sprawdź temperaturę tuż przed włożeniem dziecka do wanienki. Możesz zaufać nowoczesnym technologiom i użyć precyzyjnego termometru lub zdać się na niezawodną metodę „na łokieć”. Zanurz łokieć w wodzie - skóra w tym miejscu jest bardzo wrażliwa na ciepło. Jeśli czujesz przyjemne, neutralne ciepło, a nie parzenie czy chłód, jest okej. Pamiętaj, że zbyt gorąca kąpiel może nie tylko wystraszyć malca, ale przede wszystkim podrażnić skórę i naruszyć jej delikatną barierę ochronną. Z kolei w zbyt chłodnej wodzie maluch szybko zmarznie, a ciepła woda ma go przecież otulać, a nie hartować jak małego morsa.

Pierwsza kąpiel krok po kroku

Pamiętaj, że pierwsza kąpiel nie musi i nie powinna trwać długo - 5 minut w zupełności wystarczy. Najważniejszy w tym momencie jest Twój spokój, bo emocje rodzica udzielają się dziecku szybciej niż myślisz. Jeśli Ty będziesz pewny siebie, maluch też poczuje się bezpiecznie. Oto sprawdzony schemat działania:

Krok 1: Toaleta buzi i oczu 

Zanim zajmiesz się resztą ciała, zadbaj o buzię. Najlepiej przemyć ją jeszcze na przewijaku lub na samym początku procedury, używając do tego czystych wacików zwilżonych solą fizjologiczną lub przegotowaną wodą. Dlaczego to takie ważne? Woda w wanience szybko przestaje być sterylna, a oczka są wrażliwe. Pamiętaj o kierunku przemywania: zawsze od zewnętrznego kącika w stronę nosa, używając osobnego wacika do każdego oka.

Krok 2: Pewny chwyt i zanurzanie

Wsuń rękę pod plecy dziecka tak, by jego główka spoczywała bezpiecznie na Twoim przedramieniu, a dłonią obejmij pewnie jego ramię lub paszkę. Dzięki temu druga ręka pozostaje wolna. Zanurzaj dziecko w wodzie bardzo powoli, zaczynając od stópek. Daj mu chwilę na oswojenie się z nowym środowiskiem i mów do niego łagodnie - Twój głos działa jak najlepszy środek uspokajający.

Krok 3: Mycie dziecka

Właściwa pielęgnacja dziecka w wodzie rządzi się logiką: myjemy od najczystszych do najbrudniejszych partii. Zacznij od szyi, klatki piersiowej, brzuszka, rączek i nóżek. Zwróć szczególną uwagę na wszystkie fałdki i zakamarki - zajrzyj pod paszki, w pachwiny i za uszy. To tam lubią ukrywać się resztki naskórka czy meszek z ubranek. Na samym końcu umyj strefę pieluszkową.

Najtrudniejsze za Tobą! Teraz czas na sprawne wyjęcie malca z wody prosto w objęcia ciepłego ręcznika. Pamiętaj, by nie trzeć delikatnej skóry, a jedynie delikatnie dociskać materiał, osuszając ciało dotyk za dotykiem.

Przeczytaj więcej: Pielęgnacja noworodka krok po kroku - jak dbać o dziecko?

Kosmetyki dla dzieci - co jest niezbędne?

W 4 Szpakach stworzyliśmy linię produktów przeznaczonych dla dzieci, które są tak delikatne, że możecie ich używać bez obaw od 1. dnia życia. Oto Wasi nowi sprzymierzeńcy:

• Dla fanów wygody - do wyboru masz naturalne mydło w płynie Bombelek oraz szampon w płynie Bombelek. Są ultradelikatne i zamknięte w butelkach z wygodną pompką - to zbawienie, gdy masz tylko jedną wolną rękę!

• Dla miłośników klasyki i zero waste: Kultowa seria Miś. Znajdziecie tu szampon w kostce oraz mydła: Miś z lanoliną lub Miś z wegańską lanoliną. To kostki, które nie tylko myją, ale dzięki wysokiemu przetłuszczeniu od razu pielęgnują skórę.

• Do zadań specjalnych: olejek do pielęgnacji Kaczuszka, który zastąpi oliwkę, płyn do kąpieli i masażu w jednym. A na wszelkie podrażnienia i suchość - Superkrem Babka Lancetowata. To wielozadaniowy balsam, który warto mieć w każdej torebce.

Pielęgnacja po kąpieli - osuszanie i nawilżanie

Pielęgnacja skóry noworodka to kluczowy moment, w którym łatwo o błąd. Wyjmując dziecko z wody, od razu otul je miękkim ręcznikiem, najlepiej bambusowym lub bawełnianym. Pamiętaj - skórę noworodka osuszamy, a nie wycieramy! Zapomnij o energicznym tarciu, które znasz z własnej łazienki. Delikatny naskórek niemowlaka traktujemy metodą „dotyk za dotykiem”, delikatnie dociskając materiał do ciała, by wchłonął wilgoć. Zwróć uwagę na fałdki - skóra w pachwinach i pod szyją musi być idealnie sucha, by uniknąć odparzeń.

A co ze smarowaniem? Tutaj codzienna pielęgnacja powinna być dostosowana do aktualnych potrzeb dziecka. Jeśli do wody dodałeś kilka kropel olejku Kaczuszka, na skórze pozostał już delikatny, ochronny film i dodatkowe balsamowanie całego ciałka może nie być konieczne. Jeśli jednak skóra wydaje się sucha lub łuszczy (co jest normalne w pierwszych dniach), sięgnij po odrobinę olejku lub Superkremu i wykonaj delikatny masaż. To nie tylko nawilżenie, ale też budowanie bliskości i wyciszenie przed snem. Pamiętaj jednak o kikucie pępowinowym - on lubi suchość, więc omijamy go szerokim łukiem przy nakładaniu tłustych kosmetyków!

Jak często kąpać noworodka?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań, które potrafi podzielić rodziców na dwa obozy. Jedni nie wyobrażają sobie wieczoru bez wanienki, inni kąpią maluchy co 2-3 dni. Kto ma rację? Wszyscy! Należy pamiętać, że z czysto higienicznego punktu widzenia, noworodek nie brudzi się tak, jak starsze dziecko biegające po placu zabaw. Nie poci się intensywnie, a newralgiczne miejsca i tak są myte na bieżąco w ciągu dnia. Dlatego kąpiel 2-3 razy w tygodniu jest z medycznego punktu widzenia całkowicie wystarczająca, aby utrzymać higienę.

Z drugiej strony - kąpiel to coś więcej niż mycie. Dla wielu rodzin to sygnał dla dziecka: , że kończy się dzień, czas się wyciszyć i iść spać. Ciepła woda relaksuje, pomaga przy kolkach i buduje bliskość. Jeśli więc chcesz, by codzienna pielęgnacja obejmowała wieczorną kąpiel - śmiało! Pamiętaj tylko, by nie nadużywać środków myjących. 

Podsumowanie

Pierwsza kąpiel to wielkie wydarzenie, ale gwarantujemy, że za miesiąc będziecie to robić z zamkniętymi oczami. Nie stresuj się, jeśli maluch zapłacze, jeśli woda nieco się wychlapie albo pieluszka zostanie w drugim pokoju. To normalne elementy rodzicielskiego debiutu. Najważniejsza jest bliskość, czułość i spokój, który możesz podarować swojemu dziecku.

Jeśli szukasz bezpiecznych towarzyszy tych pierwszych, wodnych przygód, zajrzyj do 4 Szpaków. Przygotowaliśmy kosmetyki, które są proste, naturalne i stworzone z miłością - tak, by rodzice mogli skupić się na tym, co najważniejsze: na swoim dziecku.

Autorka
Marta Wałuszko
4 Szpaki

Źródła:

1. World Health Organization (WHO), WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience, Geneva 2022. Dostęp: https://www.who.int/publications/i/item/9789240045989

2. Blume-Peytavi U. et al., Recommendations from a European Roundtable Meeting on Best Practice Healthy Infant Skin Care, Pediatric Dermatology, 2016. Dostęp: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/pde.12819

FAQ